40. Beşincisi: Büyük bir sefine ile gayet küçük bir sefineyi sevk ve tahrik hususunda fark yoktur…

Hubab mütalaasına kaldığımız yerden devam ediyoruz:

Beşincisi: Büyük bir sefine ile gayet küçük bir sefineyi sevk ve tahrik hususunda fark yoktur. Kaptan ister bir çocuk olsun ister büyük olsun. Çünkü intizam vardır. (Mesnevi-i Nuriye, Hubab)

Bu misal intizam hakikatidir. İntizam sayesinde, çok kuvvet gereken işler kolayca yapılır. Bir gemiyi bir çocuğun sevk ve idare etmesi; bir uçağı bir kişinin uçurması; bir trenin bir kişi tarafından kolayca hareket ettirilmesi; bir astronotun roketle uzaya gitmesi buna misaldir.

Hatta bu hakikati ticarette de görüyoruz. Bir firmanın dünyanın bütün ülkelerinde binlerce şubesi oluyor; bütün bu şubeleri tek bir şube gibi idare ediyor. İdaredeki bu kolaylık intizam sırrından geliyor. Bazen de bir dükkânda intizam olmuyor; onun idaresi bin dükkân kadar zor oluyor.

Sözün özü: İntizam idareyi kolaylaştıran bir unsurdur ve intizam sayesinde az bir kuvvetle çok işler yapılabilir.

Şu âlemde de bir intizam vardır. Zerrattan seyyarata kadar her şey bu intizama tabidir. İntizam sayesinde atomların sevki ile seyyaratın sevki aynı kolaylıktadır. Bir zerreyi sevk etmek ile yıldızları sevke etmek arasında hiçbir fark yoktur. Allahu Teâlâ bir yıldızı döndürdüğü gibi, aynı kanunla galaksileri de döndürür; hepsini sapan taşı gibi çevirir.

Yine intizam sayesinde bir yaprağı beslemek ile ağacın bütün yapraklarını beslemek aynı kolaylıktadır. Çünkü bütün yapraklar aynı kanunlara ve aynı intizama tabidir.

Yine bir çiçeği yaratmakla bir baharı yaratmak müsavidir. Çünkü intizam vardır. Çiçek hangi kanunla yaratılıyorsa bahar da aynı kanunla yaratılmaktadır.

Önceki derslerde beyan ettiğimiz aynı meseleye bir daha dikkat çekelim: İntizam misali sadece hakikati akla yaklaştırmak içindir. Yani “İntizam sırrı olduğu için Allahu Teâlâ eşyayı kolayca idare ediyor; eğer bu intizam olmasaydı böyle kolay idare edemezdi.” gibi bir şey Allah hakkında söylenemez ve düşünülemez. Eğer Allah dileseydi intizamı kaldırır, her bir eşyayı farklı bir kanuna tabi kılar ve eşyayı son derece karışıklık içinde idare ederdi. Bu misaller Allah’ın kudretine her şeyin kolay geldiğini akla yaklaştırmak için verilen misallerdir. İntizam olsun veya olmasın Allah’a her şey kolaydır. Kudretinde bir nihayet yoktur ki ona bir şey zor gelsin. Çünkü kudreti zatîdir; bir şey zatî olsa zıddı ona ârız olamaz.

Mütalaasını yaptığımız hakikati bir daha okuyalım:

Beşincisi: Büyük bir sefine ile gayet küçük bir sefineyi sevk ve tahrik hususunda fark yoktur. Kaptan ister bir çocuk olsun ister büyük olsun. Çünkü intizam vardır. (Mesnevi-i Nuriye, Hubab)

Yazar: Sinan Yılmaz