39. Dördüncüsü: Muvazene sırrına binaen, hassas bir terazinin iki kefesinde iki ceviz veyahut…
Hubab mütalaasına kaldığımız yerden devam ediyoruz:
Dördüncüsü: Muvazene sırrına binaen, hassas bir terazinin iki kefesinde iki ceviz veyahut iki güneş bulunsa, hangi kefesine bir şey ilave edilirse o aşağı iner; ötekisi havaya kalkar. (Mesnevi-i Nuriye, Hubab)
Üstad Hazretleri, kudret-i İlahiyenin her şeyi kolayca yaratmasına muvazene sırrını misal verdi. Şöyle ki:
Bir terazinin iki kefesinde iki ceviz olsa, bu cevizler ağırlıkça birbirine müsavi olsa, hangi kefeye ufacık bir şey -mesela bir nohut- ilave edilse o kefe ağır basar. Bu durumda, nohut kadar küçük bir şey bir cevizi kaldırmış olur.
Şimdi aynı muhakemeyi iki güneş üzerine yapalım:
Bir terazinin iki kefesinde iki güneş olsa, bu güneşler ağırlıkça birbirine müsavi olsa, hangi kefeye ufacık bir şey -mesela bir nohut- ilave edilse o kefe ağır basar. Bu durumda, nohut kadar küçük bir şey bir güneşi kaldırmış olur.
Aynen bu misaller gibi, varlık ve yokluk da terazinin iki kefesinde bulunmaktadır. Mesela terazinin bir kefesinde bir kuşun var olması, diğer kefesinde ise yok olması vardır. Kuşun varlığı yokluğuna tercih edilip o kefeye kudret-i İlahiye taalluk ettiğinde kuş yoktan var olmakta; kuşun yokluğu tercih edilip o kefeye kudret-i İlahiye taalluk ettiğinde kuş vardan yok olmaktadır.
Şimdi aynı muhakemeyi kâinat üzerine yapalım:
Kâinatın varlığı ve yokluğu terazinin iki kefesinde bulunmaktadır. Terazinin bir kefesinde kâinatın var olması, diğer kefesinde yok olması vardır. Kâinatın varlığı yokluğuna tercih edilip o kefeye kudret-i İlahiye taalluk ettiğinde kâinat bir anda yoktan var olur. Kıyamet günü kâinatın yokluğu tercih edilip o kefeye kudret-i İlahiye taalluk ettiğinde ise bir anda vardan yok olur.
Bu hakikat bütün eşya için geçerlidir. Tabii bu sadece bir misaldir. İcattaki kolaylığı anlayabilmemiz için verilmiş bir misaldir. Yoksa Allahu Teâlâ için icatta zorluk ve kolaylık yoktur. Yani “Muvazene sırrı olduğu için Allahu Teâlâ eşyayı kolayca yaratıyor; eğer bu sır olmasaydı böyle kolay yaratamazdı.” gibi bir şey Allah hakkında söylenemez ve düşünülemez. Bu misaller sadece hakikati akla yaklaştırmak için sönük birer dürbündür. Misallere bu açıdan bakmak gerekir.
Mütalaasını yaptığımız cümleyi bir daha okuyalım:
Dördüncüsü: Muvazene sırrına binaen, hassas bir terazinin iki kefesinde iki ceviz veyahut iki güneş bulunsa, hangi kefesine bir şey ilave edilirse o aşağı iner; ötekisi havaya kalkar. (Mesnevi-i Nuriye, Hubab)
Yazar: Sinan Yılmaz