17. Altıncı Lem’a – 3. Ders: Haşrin ispatına dair iki misal
Altıncı Lem’anın mütalaasına kaldığımız yerden devam ediyoruz:
فمَثلُك senin hâlin في اسْتِبعادِك الانكاريِّ inkârî olan istib’adında كمثل من يرى gören kimsenin hâli gibidir ذاتًا bir zatı ذا معجزاتٍ mucizeler sahibi…
İnkârî olan istib’adında (yani inkâra dayanan, haşri akıldan uzak görmende) senin hâlin, mucizeler sahibi bir zatı gören kimsenin hâli gibidir…
يكتب yazıyor في آنٍ واحدٍ bir anda في صحيفةٍ واحدة tek bir sayfada كتبًا كثيرةً مُندرِسةً silinmiş çok kitapları بَقِيَتْ في حافظته hafızasında kalan او يؤلفها veya onları (o kitapları) telif ediyor جديدةً yeni olarak امثالَ المندرسةِ silinmişlerin emsali olarak.
(O mucizeler sahibi zat) hafızasında kalan, silinmiş çok kitapları, bir anda, tek bir sayfada yazıyor veya o kitapları yeni olarak, silinmişlerin emsali olarak telif ediyor.
Not: بَقِيَتْ في حافظته cümlesi كتبًا lafzının sıfatıdır. Nekra isimden sonra gelen cümle sıfat; marife isimden sonra gelen cümle ise (genellikle) hâldir. Yine sıfat cümlesi (genellikle) mazi, hâl cümlesi ise muzari gelir.
Toplu mana: İnkârî olan istib’adında senin hâlin; hafızasında kalan, silinmiş çok kitapları, bir anda, tek bir sayfada yazan veya o kitapları, yeni olarak ve silinmişlerin emsali olarak telif eden mucizeler sahibi bir zatı gören kimsenin hâli gibidir.
فقيل له ona denildi ki سيكتب هذا الكاتبُ كتابَك bu kâtip senin kitabını yazacak الذي o kitap ki هو ألَّفه onu o yazmıştır فمحاه الماءُ ve su onu mahvetmiştir في صحيفة bir sahifede في طرفة عين göz açıp kapayıncaya kadar…
Ona denildi ki: Bu kâtip, kendi yazdığı ve suyun mahvettiği senin kitabını, bir sahifede, göz açıp kapayıncaya kadar yazacak…
فقال o dedi كلاَّ hayır كيف يمكن nasıl mümkün olur كتابةُ yazmak كلِّ ما o şeyin (kitabın) tamamını انْدرس من حروفاته harfleri silinmiş في آنٍ واحد bir anda.
O dedi: Hayır, harfleri silinmiş o şeyin (kitabın) tamamını bir anda yazmak nasıl mümkün olur?
فقاس ve kıyas etti الكاتبَ الحفيظ القدير ذا الاعجاز hafiz, kadîr, i’caz sahibi kâtibi على نفسه الجاهلةِ العاجزة cahil ve âciz nefsine.
Ve hafiz, kadîr, i’caz sahibi kâtibi, cahil ve âciz nefsine kıyas etti. (İşte hâlin bu kimseye benzer.)
İzah: Metin açık olmakla birlikte, yine de üzerinde biraz konuşalım:
Üç yüz bin kitap var. Bu kitapların sayfaları yırtılmış, harfleri silinmiş, paramparça olmuşlar. Sonra bir baktık, bir kâtip bu üç yüz bin kitabı bir anda ve tek bir sayfada yazıyor.
Sonra bize denildi ki: Bu kâtip senin suya düşmüş ve mahvolmuş kitabını aynı kolaylıkla bir anda yazacak. Zaten senin kitabını başta yine o yazmıştı.
Biz desek ki: Yok, yazamaz, buna gücü yetmez.
Bu söz ne derece bir ahmaklıktır; ahmak olanlar dahi anlar!
Misalin hakikati şudur: Her nev bir kitaptır. Yeryüzü ise bir sayfadır. Kışın yırtılan üç yüz bin kitap birkaç hafta zarfında, yeryüzü sayfasında -hadsiz efradıyla birlikte- noksansız yazılmakta yani yaratılmaktadır.
Bu kitapları böyle mucizâne yazan Zata, bizim kitabımızı yeniden yazmak yani bizi yeniden yaratmak zor gelir mi? Hâşâ ve kellâ! Zira kitabımızı en başta yoktan yazan, yani bizi en başta yoktan icad eden Odur! Kitabımızı sıfırdan yazan ve bizi yoktan icat eden Zat, bizi bir daha niçin yaratamasın ve hesap için bizi huzuruna niçin alamasın?
ومن ve (inkârî olan istib’adındaki hâlin) o kimsenin hâli gibidir يقول لمن o zat için (zat hakkında) diyor يرفع الجبالَ dağları kaldıran بالاشارة bir işaretle لإظهار عظمتِه او سَلطنتِه azametinin veya saltanatının izharı için…
Ve (inkârî olan istib’adındaki hâlin) o kimsenin hâli gibidir: (O kimse) azametinin veya saltanatının izharı için bir işaretle dağları kaldıran zat için (zat hakkında) diyor…
Ya da şöyle mana verebiliriz: (İnkârî olan istib’adındaki hâlin) azametinin ve saltanatının izharı için bir işaretle dağları kaldıran zat için (zat hakkında) (şöyle) diyen kimsenin hâli gibidir… (Ne diyor?)
هو o لا يرفع هذه الصخرةَ العظيمة bu büyük kayayı kaldıramaz التي سدَّتِ الطريقَ yolu kapayan على المسافرين الذين دعاهم davet ettiği misafirlere الى بُستان نِعَمِه nimetlerinin bostanına.
O (dağları kaldıran o zat), nimetlerinin bostanına davet ettiği misafirlere yolu kapayan bu büyük kayayı kaldıramaz.
Toplu mana: (İnkârî olan istib’adındaki hâlin) azametinin ve saltanatının izharı için bir işaretle dağları kaldıran zat hakkında, “O (dağları kaldıran o zat), nimetlerinin bostanına davet ettiği misafirlere yolu kapayan bu büyük kayayı kaldıramaz.” diyen kimsenin hâli gibidir.
ما هو o değildir الا مجنون أبلهُ ancak ahmak bir mecnundur.
O (bunu diyen kimse) ancak ahmak bir mecnundur.
İzah: Yıldızları sapan taşı gibi çeviren ve seyyaratı zerrat gibi idare eden Zat-ı Zülcelal’e, insanı öldükten sonra diriltmek ve makarr-ı saltanatına celbetmek zor mudur?
Bu mana üzerine tefekkür edilmeli ve hakikat kalbe işletilmelidir. Önce Allahu Teâlâ’nın şu âlemdeki acip tasarrufatına nazar edilmeli; o tasarrufat üzerindeki kudret-i İlahiye temaşa edilmeli; daha sonra da bu kudrete haşrin ve hiçbir şeyin zor gelmeyeceği nefse ve şeytana kabul ettirilmelidir.
Unutmayın! Mesele sadece Arapçayı çözmek ve anlamak değildir. Asıl mesele, hakikatin boyasıyla boyanmaktır ki bu da ancak çok ciddi tefekkürle olabilir.
Yazar: Sinan Yılmaz