7. Bu surelerin başlarındaki taktî-i huruf ile isimleri hecelemek, müsemmanın mehazine…

İşârâtü’l-İ’caz mütalaasına kaldığımız yerden devam ediyoruz:

İkinci Mebhas: Bu mebhasta da birkaç letaif vardır:

1.  الٓمٓ  ile emsalinde göze çarpan garabet, bu harflerin pek garib ve acib bir şeyin mukaddimesi ve keşif kolları olduklarına işarettir.

Bu harfler sanki birer şifre gibi olmuş; pek acip bir şeyin keşif kolları gibi gözükmüş. Hani hazine peşinde koşanlar bir haritayı çözmeye çalışır da haritadaki her bir simge ve sembol bir manaya ve ipucuna işaret eder ya; aynen bunun gibi, sanki bu harfler de hazine-i Kur’anîyenin şifreleri, pek garip ve acib şeylerin mukaddimesi ve keşif kolları olmuş ve ehl-i dikkatin nazarına bu şekilde görünmüş.

2. Bu surelerin başlarındaki taktî-i huruf ile isimleri hecelemek, müsemmanın mehazine ve neden neşet ettiğine işarettir. (İşârâtü’l-İ’caz)

İlk önce, “taktî-i huruf ile isimleri hecelemek” ibaresini açalım:

Hecelenen bu harfler haddizatında harf değil, isimdir. Râzî Hazretleri bu hususu şöyle ifade eder:

— Hecelenen lafızlar birer isimdirler.

Râzî Hazretleri bu harflerin birer isim olduğunu tefsirinde uzunca anlatıyor. Dileyenler Tefsir-i Kebir’e bakabilir.

Taktî-i huruf ile isimleri hecelemek, harfleri bölerek kesik kesik okumak ve harfleri kendi isimleriyle telaffuz etmektir. Mesela  الم  ayetini, elif-lâm-mim diyerek isimleriyle hecelemek,  كهيعص  ayetini, kâf-hâ-yâ-ayın-sâd diyerek isimleriyle hecelemek gibi…

İşte bu taktî-i huruf ile isimleri hecelemekte, müsemmanın mehazine ve neden neşet ettiğine işaret vardır. Burada “müsemma” ile kastedilen Kur’an’dır. Kur’an bu harflerle telif olunmuş; bu harflerin bir araya gelmesiyle oluşan kitaba Kur’an ismi verilmiştir. Kur’an’ın mehazi bu harflerdir ve Kur’an bu harflerden neşet etmiştir.

Surelerinin başında bu harfleri zikretmekle Kur’an’ın mucize olduğuna bir işaret vardır. Kur’an bu harflerin lisan-ı hâliyle şöyle der:

— Ben herkesin bildiği bu basit harflerden meydana gelmekteyim. Mehazım bu harflerdir ve bu harflerden neşet etmişim. Müsemma ise benim. Öyleyse hadi uğraşın bakalım, sizler de bu harfleri kullanarak bana benzeyen bir kitabı telif edin. Eğer telif edemezseniz -ki asla edemeyeceksiniz- bu durumda, mucize olduğumu kabul edin.

Bu dersimizde şu iki cümleyi mütalaa ettik:

İkinci Mebhas: Bu mebhasta da birkaç letaif vardır:

1.  الٓمٓ  ile emsalinde göze çarpan garabet, bu harflerin pek garib ve acib bir şeyin mukaddimesi ve keşif kolları olduklarına işarettir.

2. Bu surelerin başlarındaki taktî-i huruf ile isimleri hecelemek, müsemmanın mehazine ve neden neşet ettiğine işarettir. (İşârâtü’l-İ’caz)

Yazar: Sinan Yılmaz