5. Kur’an’ın almış olduğu nısf, terk ettiği nısftan daha ziyade kesîrü’l-istimaldir…

İşârâtü’l-İ’caz mütalaasına kaldığımız yerden devam ediyoruz:

2. Kur’an’ın almış olduğu nısf, terk ettiği nısftan daha ziyade kesîrü’l-istimaldir. (İşârâtü’l-İ’caz)

Birinci maddede şu bilgiyi öğrenmiştik: Kur’an, huruf-u mukattaa olarak hece harflerinin yarısını zikretmiş. Yani -elif-i sâkine hariç kalmak şartıyla- 28 harfin yarısı olan 14 harfi zikretmiş. Bu harfler şunlardı:

ا ، ح ، ر ، س ، ص ، ط ، ع ، ق ، ك ، ل ، م ، ن ، هـ ، ى

Üstadımız bu ikinci maddede şöyle dedi: Kur’an’ın almış olduğu nısf, terk ettiği nısftan daha ziyade kesîrü’l-istimaldir.

Yani Kur’an’ın huruf-u mukattaa olarak zikrettiği 14 harf, terk ettiği 14 harften daha çok kullanımı olan harflerdir. Nasıl ki Türkçede “b” harfini “j” harfinden daha çok kullanıyoruz. Yine “m” harfini “ğ” harfinden ve “d” harfini “h” harfinden daha çok kullanıyoruz. Aynen bunun gibi, Kur’an’ın huruf-u mukattaa olarak zikrettiği 14 harf daha çok kullanımı olan harflerdir. Mesela  ص  harfi,  ض  harfinden;  ع  harfi,  غ  harfinden;  ط  harfi,  ظ  harfinden daha çok kullanılır. Kur’an daha çok kullanılan bu harfleri zikretmiştir; bu da Kur’an’ın bir i’cazıdır.

Metne devam edelim:

3. Kur’an, surelerin başında zikrettiği kısım içinde, lisan üzerine daha suhuletli olan “elif, lâm”ı çok tekrar etmiştir. (İşârâtü’l-İ’caz)

Huruf-u mukattaa harfleri -dördüncü maddede de zikredileceği üzere- hece harfleri adedince surelere tevzi edilmiş yani 29 sure başında zikredilmiş. Bu 29 suresinin 13′ü elif-lâm ile başlamış. Bu sureler şunlardır:

1. Bakara suresi:  الم

2. Âl-i İmran suresi:   الم

3. A’raf suresi:  المص

4. Yunus suresi:  الر

5. Hûd suresi:  الر

6. Yusuf suresi:  الر

7. Ra’d suresi:  المر

8. İbrahim suresi:  الر

9. Hicr suresi:  الر

10. Ankebut suresi:  الم

11. Rum suresi:  الم

12. Lokman suresi:  الم

13. Secde suresi:  الم

Netice: Lisan üzerine daha suhuletli olan “elif, lâm” daha çok tekrar edilmiştir.

Metne devam edelim:

4. Kur’an aldığı harfleri, hece harflerinin adedince surelere tevzi etmiştir. (İşârâtü’l-İ’caz)

Hece harflerinin sayısı -lâm-elif sayılmak kaydıyla- 29′dur. Kur’an’da huruf-u mukattaa harfleri 29 surenin başında zikredilmiş yani hece harfleri adedince surelere tevzi edilmiş. Bu sureler ve başlarında geçen huruf-u mukattaa şöyledir:

1. Bakara suresi:  الم

2. Âl-i İmran suresi:  الم

3. A’raf suresi:  المص

4. Yunus suresi:  الر

5. Hûd suresi:  الر

6. Yusuf suresi:  الر

7. Ra’d suresi:  المر

8. İbrahim suresi:  الر

9. Hicr suresi:  الر

10. Meryem suresi:  كهيعص

11. Tâhâ suresi:  طه

12. Şuârâ suresi:  طسم

13. Neml suresi:  طس

14. Kasas suresi:  طسم

15. Ankebut suresi:  الم

16. Rum suresi:  الم

17. Lokman suresi:  الم

18. Secde suresi:  الم

19. Yâsîn suresi:  يس

20. Sâd suresi:  ص

21. Mümin suresi:  حم

22. Fussilet suresi:  حم

23. Şûrâ suresi:  حم عسق

24. Zuhruf suresi:  حم

25. Duhan suresi:  حم

26. Câsiye suresi:  حم

27. Ahkaf suresi:  حم

28. Kâf suresi:  ق

29. Kalem suresi:  ن

Netice: Huruf-u mukattaa dizilişleri, hece harflerinin adedince surelere tevzi edilmiş.

Diğer maddelerin izahına sonraki dersimizde devam edeceğiz. Bu dersimizde şu üç maddeyi mütalaa ettik:

2. Kur’an’ın almış olduğu nısf, terk ettiği nısftan daha ziyade kesîrü’l-istimaldir.

3. Kur’an, surelerin başında zikrettiği kısım içinde, lisan üzerine daha suhuletli olan “elif, lâm”ı çok tekrar etmiştir.

4. Kur’an aldığı harfleri, hece harflerinin adedince surelere tevzi etmiştir.

Yazar: Sinan Yılmaz