6. “Mezhepler nereden çıktı?” sözüne cevap

İki arkadaşın hayalî münazarasına devam ediyoruz:

A: Birinci sorum şu: Bu mezhepler nereden çıktı? Bunu merak ediyorum.

B: “Mezhepler nereden çıktı?” sorusu, “Doktorluk nereden çıktı?”, “Mühendislik nereden çıktı?” Ya da “Terzilik nereden çıktı?” gibi bir sorudur. Zira mezhep imamlığı diğer meslekler gibi bir meslektir. Diğer meslekler ve o mesleklerin mensupları nereden ve niçin çıkmışsa, mezhepler ve mezhep imamlığı da aynı yerden ve aynı sebepten çıkmıştır.

Doktorluk mesleği çıktı, çünkü herkes hastalığın sebeplerine ve tedavi yollarına vakıf olamaz. Bu yüzden, doktorluk mesleğine yabancı olan bir hasta, hastalığının tedavisi için, bu mesleğin inceliklerine vakıf olan birisine danışmak zorundadır. İşte bu kişi de doktordur.

Demek, doktorluk mesleğinin çıkış sebebi: İnsanların, hastalığın sebeplerini ve tedavi yöntemlerini keşifteki âcizliğidir.

Yine mühendislik mesleği çıktı, çünkü herkes bina yapımı ile ilgili hesapları yapamaz ve projeleri çizemez. Bu yüzden bir bilene danışmak zorundadır. Bu kişi de mühendistir. Demek, bu mesleğin çıkış sebebi de kişilerin mühendislik ilmindeki bilgisizliği ve herkesin bir mühendis olamayışıdır.

Terzilik ve diğer mesleklerin çıkış sebebi de aynıdır: Kişilerin o mesleğin inceliklerine vakıf olamaması ve yardıma ihtiyaç duyması.

İşte mezhep imamlığı da böyle bir meslektir. Bu mesleğin çıkış sebebi ise insanların Kur’an ve sünnetten hüküm çıkaramamaları ve hükmü olmayan meseleleri hükmü olanlara benzeterek kıyas yapamamalarıdır.

Bizler nasıl ki bilmediğimiz dinî konuları bilen hocalara soruyoruz. Hocalar da kitaplardan okuyup öğrendikleri fetvaları bize naklediyorlar. Aynı bunun gibi, Peygamber Efendimiz (a.s.m.)’dan sonra Müslümanların büyük bir çoğunluğu Kur’an ve sünnetten hüküm çıkarma gücünde olmadıkları için, meselelerinin izahlarını içtihad yapabilen âlimlere soruyor ve cevaplarını onlardan öğreniyorlardı. Bu âlimler âdeta bir peygamber vazifesini icra ediyor; Kur’an’ın ve sünnetin hükümlerini, bilmeyenlere öğretiyorlardı. Herhâlde “Âlimler peygamberlerin varisleridir.” hadis-i şerifi bu vazifeye işaret etmektedir.

Asr-ı saadette birçok müçtehid âlim mevcuttu. Ancak bu müçtehidlerin fetvaları bir sonraki nesillere taşınamamış; hikmet-i İlâhîyenin sevkiyle sadece dört mezhebin imamları ve onların talebeleri ümmetçe kabul görmüş ve verdikleri fetvalar, çıkardıkları deliller ve yaptıkları kıyaslar son derece sağlam bir şekilde kaydedilerek tevatür kuvvetiyle bizlere kadar ulaşmıştır.

Demek, mezheplerin çıkış sebebi: İnsanların Kur’an ve sünnetten hüküm çıkaramamaları ve bu sebeple meselelerini bu güçte olan müçtehid âlimlere sormalarıdır.

(Münazara bir sonraki başlıkta devam ediyor.)

Yazar: Sinan Yılmaz