40. Umrâ nedir ve caiz midir?

Umrâ: Bir kimseye, hayatı boyunca kullanıp öldükten sonra tekrar verene dönmek üzere bir şey vermektir.

Mesela bir kimse başkasına, “Ömrün boyunca ben sana bu evi verdim. Sen ölünce tekrar benim olacak.” veya “Benim hayatım boyunca bu evi sana veriyorum. Ölecek olursam bu ev mirasçılarıma geri dönecektir.” dese bu umrâdır.

Umrâda söylenen bu sözler birer hibedir ve bu hibe, ömrü boyunca kendisine vermeyi söylediği kimseye ait olur. Vefatından sonra da hibe edilenin mirasçılarına kalır. Çünkü böyle bir hibe sahihtir fakat vakit tayini batıldır. Zira Peygamberimiz (a.s.m.) şöyle buyurmuştur :

— Mallarınızı ellerinizde tutun. Ömür boyu başkasına vermeyin. Çünkü kim bir şeyi ömür boyu kaydıyla başkasına verirse artık o şey onundur. (Câmiu’l-Usul, IX, 112; Neylü’l-Evtar, VI, 13; Sübülü’s-Selam, III, 93)

Diğer taraftan hibe -mali akitlerin hilafına- fasit şart ile batıl olmaz.

Şu noktaya da dikkat çekelim:

Mesela bir kimse başkasına, “Bu evde oturmak ömür boyunca senindir.” dese, bu bir ödünç vermedir. Bu sözü söyleyenin “oturmayı” zikretmesi sadece menfaati temlik etmek istediğine delildir. Bu sebeple, böyle söylendiğinde hibe olmaz.

Eğer “Bu ev ömür boyunca oturman için senindir.” dese, bu hem bir hibe hem de sadakadır. Çünkü burada menfaat değil, evin kendisi hibe edilir.

(Vehbe Zuhaylî, VI, 156)

Yazar: Sinan Yılmaz