34. Hıyar-ı ayb nedir?

Hıyar-ı ayb: Malda veya değerinde, akit esnasında akit yapanların bilmediği bir kusur bulunduğu takdirde, iki taraftan her birinin akdi feshetme veya devam etme hakkının olmasıdır. Mesela aldığı atın huysuz olması, aldığı arabanın motorunda çatlak olması, aldığı evin duvarlarında çatlağın bulunması gibi.

Bu durumlarda alıcı isterse akdi bozabilir. Malı sahibine teslim eder ve ödediği ücreti alır.

Hıyar-ı aybın sabit olması için bazı şartlar gereklidir:

1. Kusurun akitten önce veya akitten sonra teslimden önce var olması lazımdır. Yani ayıp eski olmalıdır. Ayıp teslimden sonra veya müşterinin yanında meydana gelirse hıyar-ı ayb sabit olmaz. Dolayısıyla müşterinin iade hakkı düşer.

2. Akit ve teslim sırasında müşterinin kusurun varlığını bilmemesi lazımdır. Eğer bu iki vakitte ayıbın varlığı biliniyorsa hıyar hakkı yoktur. Çünkü bu, müşterinin delaleten razı olduğunu gösterir.

3. Satıcının maldaki ayıplardan mesul olmadığını ve beri olduğunu şart koşmaması lazımdır. Bunu şart koşarsa hıyar hakkı sabit olmaz.

4. Fesihten evvel ayıp yok olmamalıdır.

(el-Bedâyi, V, 275 vd.; Fethu’l-Kadir, V, 153)

Yazar: Sinan Yılmaz