24. Ceale nedir ve caiz midir?

Ceale: Müddeti sınırlamadan, belli bir işi yapana muayyen bir ücret vermeyi iltizam etmektir. Mesela kaybolan bir eşyayı getirene, duvarı yapana, su buluna kadar bir kuyu kazana, imtihanda üstün başarı gösterene, düşmana karşı bir zafer gösterene, teknik bir buluş yapana, Kur’an’ı ezberleyene mükâfat vaat etmek gibi.

Maliki, Şafiî ve Hanbeli mezheplerine göre, ceala akdi caizdir ve tek taraflı bozulabilir.

Hanefi mezhebine göre ise ceale akdi caiz değildir. Çünkü bunda aldatma ve cehalet vardır. Zira işi yapacak kişi, söylenen işi yapmak için ne kadar emek sarf edeceğini bilmemektedir. Bu da akdi iptal eder.

Böyle ihtilaflı meselelerde -zaruret olmadıkça- kişinin kendi mezhebiyle amel etmesi en güzel olandır.

(el-Bedâyi, VI, 206; Bidâyetü’l-Müctehid, II, 232; eş-Şerhu’s-Sağir, IV, 79; el-Kavaninü’l-Fıkhıyye, 275; Muğni’l-Muhtac, II, 429)

Yazar: Sinan Yılmaz