20. Şaka veya alay kastıyla yapılan tasarruflar geçerli midir?

İslam’ın şaka ile ciddiyet arasında fark gözetmediği beş tane tasarruf vardır. Bu tasarruflar şunlardır:

1. Nikâh.

2. Boşama.

3. Ric’at yani kadını bir veya iki talakla boşadıktan sonra ona dönmek.

4. Köle azat etme.

5. Yemin.

Bu beş hususta şaka yapanın sözü ciddi kabul edilir ve üzerine hüküm terettüp eder. Mesela birisi şakadan karısına, “Seni boşadım.” dese boşama o anda gerçekleşir. Ya da iki şahit huzurunda kadın ve erkek şakadan nikâh akdi kıysa evlilik o anda gerçekleşir. Hatta o anda birisi ölse diğeri ona mirasçı olur.

Hanefi mezhebine göre, satış, hibe, hediye ve ödünç verme gibi mali alışveriş akitlerinde şaka yapan kişinin sözüne herhangi bir hüküm terettüp etmez. Bu akitler evvelki beş akitten ayrılmıştır.

Buna göre, şakadan hediye veren kimse onu geri alabilir; şaka ile yaptığı hibeden dönebilir.

(Reddü’l-Muhtar, II, 363, 367, IV, 7, 255)

Yazar: Sinan Yılmaz