16. İkrah (zorlanma) hâlinde yapılan boşama geçerli midir?

Şafiî, Maliki ve Hanbeli mezheplerine göre, ikrah (zorlanma) durumunda irade ve rıza yok olduğundan dolayı boşama geçerli değildir. Bu mezheplere göre, tehdit altındaki tasarruf ve akitler batıl ve geçersizdir.

Hanefi âlimleri ise ikrahı tamamen şaka gibi kabul etmiştir. Satış, kira, hibe, hediye gibi mali akitlerde geçerlilik, tehdit kalktıktan sonra mükrehin (tehdit edilenin) iznine bağlıdır. Tehdit edilen akde rıza gösterirse akit geçerli olur; razı göstermezse akit geçersizdir.

Hanefiler bu hükümden, içinde Allah’ın da hakkı bulunan şu beş tasarrufu istisna etmişlerdir. Bu tasarruflar şunlardır:

1. Nikâh

2. Boşama

3. Ricat (Kadını bir veya iki talakla boşadıktan sonra ona dönmek)

4. Köle azadı

5. Yemin

Bu beş tasarruf zorlamayla de yapılsa geçerlidir ve sahihtir.

Buna göre, bir kimseye zorla karısı boşattırılsa, Hanefilere göre talak geçerlidir; diğer üç mezhebe göre ise geçersizdir.

Yine bir kimse zorla evlendirilse, Hanefilere göre nikâh geçerlidir; diğer üç mezhebe göre ise geçersizdir.

Yine bir kimseye zorla yemin ettirilse, Hanefilere göre yemin geçerlidir; diğer üç mezhebe göre ise geçersizdir.

Zaruret hâlinde diğer mezhepleri taklit etmek caiz olduğundan, -Allah muhafaza etsin- başına böyle bir iş gelen kimse diğer üç mezhebi taklit edebilir.

(Vehbe Zuhaylî, IX, 291)

Yazar: Sinan Yılmaz