8. Otopsi caiz midir?

Maliki ve Hanbeli mezhebi âlimleri, “Ölmüş kimsenin kemiğini kırmak hayatta iken kırmak gibidir.” (Muvatta, Cenaiz, 45; Ebû Dâvûd, Cenaiz, 60; İbni Mâce, Cenaiz, 63) hadisiyle amel ederek, ölmüş hamile kadının karnında bulunan cenini çıkarmak için annenin karnının yarılamayacağı görüşündedirler. Çünkü böyle bir çocuğun yaşayıp yaşamayacağı belli değildir. O hâlde zayıf bir ihtimal sebebiyle, kesin olarak riayet edilmesi gereken bir haramın işlenmesi caiz olmaz.

Bir kısım âlimler, Maliki ve Hanbeli mezheplerindeki bu içtihadı delil getirerek, “Otopsi caiz değildir.” derler.

Lakin ekseriyet teşkil eden fakihler mezkûr hadisi, “Ölünün kemiğini sebepsiz kıranın günahkâr olması” manasına hemlederler ve aşağıdaki içtihadlara kıyas ederek “Otopsi caizdir.” derler.

Şafiî mezhebine göre, karındaki çocuğun çıkarılması için ölmüş kadının karnının yarılması caizdir. Yine yutulmuş olan kıymetli bir malın çıkarılması için karnın yarılması da caizdir.

Hanefi mezhebine göre, bir kimsenin başkasının malını yutması hâlinde, eğer kendisinin o malın ödenebileceği bir mirası yoksa ve kimse de onun yerine tazmin etmek istemezse karın yarılır ve kıymetli mal çıkarılır.

Yine bir kısım Malikiler, bir kimsenin, mirasçılarını mahrum etmek için bir malı yutmuş ve ölmüş olması durumunda karnının yarılıp malın çıkarılmasını caiz görürler.

Netice: Bu görüşlere binaen zaruret hâlinde yahut tıbbi bir takım maksatlar için otopsi ve organ nakli caizdir.

(İbni Âbidin, III, 246; Vehbe Zuhaylî, III, 521; Daha geniş tahlil için, Faruk Beşer, Fetvalar, 170-176)

Yazar: Sinan Yılmaz