18. Geniş zaman ifadesiyle kıyılan nikâhların hükmü nedir?

Nikâh akdinde icaptan maksat, akit yapanlardan biri tarafından söylenen ilk sözdür. Mesela erkeğin kadına, “Senin ile nikâhlandım.” sözü bir icaptır.

Kabulden maksat ise diğer tarafın söylediği sözdür. Mesela kadın da erkeğe, “Ben de seninle evlendim.” dese, bu bir kabuldür. Demek, evlenen kişilerden ilkinin sözü icap, sonrakinin sözü ise kabuldür.

Fıkıh âlimleri, evlilik akdinin geçmiş zaman ifadesiyle yapılmasında ittifak edip, geniş zaman sigasıyla yapılması hususunda ihtilaf etmişlerdir. Meselenin detayı şu şekildedir:

Erkek nikâh akdinin yapıldığı mecliste, geniş zaman sigasını kullanarak kadına, “Şu kadar mehirle seninle evleniyorum.” dese, kadın da “Kabul ediyorum.” diye cevap verse, eğer akdin geleceğe yönelik bir vaatle değil de o anda yapıldığına delalet eden bir karine (delil) varsa, Hanefi ve Maliki mezheplerine göre, nikâh sahihtir. Meclisin (nikâhta bir araya gelen insanların) o nikâh akdinin gerçekleşmesi için toplandığı kabul edilerek nikâh sahih kabul edilir. Çünkü nikâh için meclisin oluşması, geleceğe yönelik vaat ihtimalini ortadan kaldırır.

Eğer meclis akdin gerçekleşmesi için toplanmamış ve evlilik akdinin o anda yapıldığına ait bir karine yoksa, nikâh akdi gerçekleşmez. Zira bu durumda, sözler sadece bir vaadi ifade eder.

Şafiî ve Hanbeli mezheplerine göre ise geniş zaman sigasıyla nikâh akdi asla gerçekleşmez. Muhakkak geçmiş zaman sigasını kullanmak gerekir.

Böyle ihtilaflı meselelerde ihtiyatlı davranmak takvaya daha uygundur. Buna göre, nikâh akdini geçmiş zaman sigasıyla kıymak en selametli yoldur. Bu sayede dört mezhebe uygun olarak nikâh kıyılmış olur.

(Vehbe Zuhaylî, IX, 37)

Yazar: Sinan Yılmaz