11. İşçi telef ettiği şeyin bedelini öder mi?

Ücretle çalışan kimseye “ecir” denir. Ecir de iki kısımdır.

1. Has ecir: Bir kişinin yanında ücretle çalışan kişi ya da belli bir süre tek bir kişiye çalışan kişi demektir.

Ya da başka bir ifadeyle: Çalışmayacak olsa dahi tayin edilen süre içerisinde ücrete hak kazanan kişidir. Evdeki hizmetçi, iş yerindeki işçi gibi.

2. Müşterek ecir: Boyacı, demirci, terzi gibi herkese iş yapan kişi demektir.

Has ecir, çalışmak üzere kendisine teslim edilen malı telef ederse tazminatını ödemez. Bu hususta dört mezhep imamı ittifak etmiştir. Çünkü malın has ecrin elinde bulunması emanet yolu iledir. Emanetin telef edilmesinde ise -eğer bir kusur yoksa- mal tazmin edilmez.

Buna göre, bir kimse bir kişiyi yalnız kendisine çalışmak üzere tutacak olsa, onun elinde telef olan malın tazminatını -onun tarafından bir tecavüz olmadıkça ya da korumada bir kusuru bulunmadıkça- ona ödettiremez. Bu mal ister çalışma esnasında ister elinde telef olsun hüküm aynıdır.

Müşterek ecir hakkındaki ise hüküm şöyledir:

İmam-ı Azam Hazretlerine göre, müşterek ecirin malı elinde bulundurması, has ecir gibi emanet yoluyladır. Onun yanında telef olan şeyin tazminatını ödemesi -herhangi bir tecavüz veya kusuru olmadıkça- söz konusu değildir.

İmam Ebû Yusuf ve İmam Muhammed’e göre ise müşterek ecir, elinde bulundurduğu başkasına ait olan malı emanet yoluyla değil, tazminat altında olmak üzere elinde tutar. Bu bakımdan o, elinde telef ettiği malın tazminatını öder. Velev ki bu konuda onun herhangi bir tecavüzü veya kusuru olmasın. Ancak çoğu şeyi telef eden yangın veya sel gibi bir sebeple onun yanındayken telef olursa, bu durumda tazminat ödemez.

(Vehbe Zuhaylî, VI, 55, 59)

Yazar: Sinan Yılmaz