4. Ölüm hastasının yaptığı hibe geçerli midir?
Ölüm hastalığı: Kadınların ev işlerini göremez durumda olması, erkeklerin ise dışarıyla ilgili işleri göremez durumda olup, hastalıklarının başlangıcından bir yıl geçmeden vefat etmiş olmaları hâlidir. Bu hâlde yapılan bağışlar ölüm hastalığı sırasında yapılmış bağışlar hükmündedir.
Eğer hastalığa yakalanması ile ölümü arasında geçen süre bir yıl veya daha fazla ise yaptığı bağışlar sağlıklı iken yapılmış sayılır ve buna göre hüküm verilir.
Bir kimse ölüm hastalığında iken malının bir kısmını hibe etse ve kendisine hibe edilen kimse bu malı kabzetse; daha sonra hibe eden kimse ölse ve mirasçılar bu hibeye itiraz etse, bu durumda, eğer hibe edilen mal mirasın üçte birinden az ise hibe geçerlidir. Eğer hibe edilen mal mirasın üçte birini aşıyorsa, kendisine hibe edilen kimse bu fazlalığı iade eder.
Bu meseledeki kaide şudur: Ölüm hastalığı sırasında hibe eden kimsenin bağışladığı şey mirasın üçte birini aşmamalıdır. Ölüm hastası sadece malının üçte birinde tasarrufta bulunabilir.
Ayrıca kendisine hibe yapılan kimse, ölümden önce bu hibeyi kabzetmelidir. Eğer hibe teslim edilmeden evvel vefat vukua gelirse bu hibe batıl olur. Bu durumda, mirasçılar o malı terekeye dâhil ettirebilirler.
Ancak hibe küçüğe yapılmışsa teslim şartı kalkar. Vefat eden kimse, küçüğün velisi olarak malı kendisi kabzetmiş gibi olur. Diğer mirasçılar bu malı terekeye dâhil ettiremezler.
(Fetâvâ-yı Ali Efendi, I, 453-454)
Yazar: Sinan Yılmaz