8. Ödünç veren kimse malı kullanma hususunda bazı kayıtlar koyabilir mi?

Bu tür kayıtların konularak ödünç vermelere “mukayyed iare” denir. Mesela ödünç verilen malı bizzat kendisi kullanmak üzere kayıtlarsa, bakılır:

Eğer binmek ve giyinmek gibi, insanlar arasında kullanımda farklılık doğan türden bir kayıt ise yalnız kendisi kullanır. Başkasını bindirmesi veya başkasına giymek üzere vermesi caiz olmaz.

Evde oturmak gibi, insanların değişmesi ile değişiklik göstermeyen mallarda ise kullanımda farklılık olmuyorsa başkasını oturtabilir. Çünkü akit ile mülkiyet altına alınan şey meskende oturmaktır. Âdet olarak bu konuda insanlar arasında farklılık olmaz. Dolayısıyla böyle bir durumda, yalnız onun oturması kaydının faydası olmaz. Ancak demirci gibi binayı tahrip edebilecek kimselere verme hakkına sahip değildir.

Mal sahibi, eğer kullanma zamanını ve mekânını sınırlar, o da bu mekânı ve zamanı aşar ve ödünç telef olursa tazminatını öder. Çünkü böyle bir tahsisin (sınırlamanın) faydası vardır.

(Vehbe Zuhaylî, VI, 200-201)

Yazar: Sinan Yılmaz