11. Ödünç olarak aldığı arsaya bina diktikten sonra arsa sahibi malını geri istese ne olur?

Hanefi mezhebine göre, ödünç verme mutlak ise (yani bir zaman tayin edilmemişse) arazinin sahibi dilediği vakitte onu isteyebilir. Çünkü ödünç verme gayr-i lazım (bağlayıcı olmayan) bir akittir. Bu durumda, ödünç alan binayı yıkmaya ve ağaçları sökmeye mecbur edilir. Ödünç veren kimse dikilen ağaçların ve binanın kıymetinden herhangi bir şeyi tazmin etmez. Çünkü o, akdi mutlak bırakmak suretiyle ödünç alanı aldatmış değildir. Ödünç alan kendi kendini aldatmış gibidir. Çünkü o, mutlak olan bir akdi sonsuza kadar diye anlamıştır.

Şayet ödünç vermenin vakti tayin edilmiş ise yani ödünç veren, “Üç seneye kadar bu sana ödünçtür.” demek gibi bir zaman belirtmişse yine vaktin bitmesinden önce malını isteyebilir. Ancak vaktin bitmesinden önce rücu (mala dönmek) mekruhtur. Eğer rücu edecek olursa, binasını yıkmaya ve ağaçlarını sökmeye mecbur edemez. Bu takdirde ödünç alan isterse binanın ve ağaçların tazminatını tarla sahibine ödetir. Çünkü arsa sahibi, ödünç için bir vakit tayin etmek ve sonra onu oradan çıkarmakla onu aldatmıştır.

Eğer binayı yıkmak ve ağaçları sökmek arsa sahibine zarar vermiyorsa, ödünç alan dilerse binayı yıkar ve ağaçları söker. Zarar veriyorsa, tarla sahibi tazminatını ödemek veya bunların kesilmesine razı olmak arasında bir seçim yapar.

(Vehbe Zuhaylî, VI, 203)

Yazar: Sinan Yılmaz