5. Bir davar birinin malını veya ekinini telef etse, davar sahibi mesul olur mu?

Eğer mal sahibi davarlarla beraber ise mesuldür; beraber değilse mesul değildir.

Şafiî mezhebine göre, gece ise yanında olmasa da tazmin etmek zorundadır. Çünkü gece hayvanı hapsetmekle mükelleftir.

Hanefi mezhebine göre ise gece ve gündüz arasında fark yoktur. Yanındaysa tazmin eder, değilse etmez.

Yine bir kiracı, kiraladığı fırını çalıştırır ve bu sebeple yangın çıkar da komşu bina yanarsa, eğer normal şartlarda fırını çalıştırmış ve elde olmayan bir sebeple ateş etrafa sıçramış ve çevreyi yakmışsa mesul değildir. Eğer kusuru varsa, mesela baca delik veya ortalıkta fırtına varken yakmış ve yangın çıkmışsa mesuldür.

Yine çarşıda bekçilik yapan kişinin ihmali olmaksızın çarşıda hırsızlık olsa sorumlu değildir. Eğer ihmali varsa, mesela kapıları açık bırakmışsa mesuldür.

Yine çobanın kusuru olmadan sürüden herhangi bir şey telef olsa sorumlu tutulmaz. Çobana uyku galebe gelse ve uykuya yattıktan sonra birkaç davar kaybolsa, bakılır: Eğer yatarak uyumuşsa mesuldür; oturarak uyumuşsa mesul değildir.

(Fetâvâ-yı Ali Efendi, II, 261, 267, 268)

Yazar: Sinan Yılmaz